Tameshigiri – prawdziwy test umiejętności szermierza
współczesność
Współcześnie tameshigiri to sposób na sprawdzenie umiejętności praktykującego szermierza. Cięcia wykonuje się głównie na namoczonych matach bambusowych lub tatami, które najbardziej odwzorowują ludzkie ciało, natomiast kije bambusowe odzwierciedlają ludzkie kości. Istotna jest również postawa wykonującego cięcie i kąt pod jakim prowadzone jest cięcie. To wszystko wpływa na precyzję cięć.
Tameshigiri w takim wydaniu, jakie znamy z dzisiejszych czasów, czyli jako testu skuteczności cięć, rozpoczęto praktykować na początku XX wieku. W szczególności warto tu wspomnieć o szkole Toyama-ryū, której instruktorzy nauczali posługiwania się mieczem oficerów armii japońskiej podczas zarówno drugiej wojny światowej, jak i wcześniejszych konfliktów. Jednym z elementów edukacji było właśnie tameshigiri. Jakiś czas po wojnie, gdy treningi sztuk walki ponownie wróciły do łask (po tym, jak zostały zakazane wcześniej przez okupujących Japonię Amerykanów), praktyka tameshigiri znowu się pojawiła i istnieje do dziś.
W szkole Kenseikan tameshigiri jest niezwykle istotnym elementem treningu. Jest to weryfikacja umiejętności, jakie nabywamy podczas zwykłych keiko (regularnych treningów na sali).
Jest to również kluczowy element stylu jaki praktykujemy – Nakagawa Ryū Battōjutsu. Mistrz Nakagawa Kinji opracował swoje techniki w taki sposób, by były one możliwe do zastosowania w prawdziwym starciu, z prawdziwym celem, czego substytutem są na maty tatami.
„mata nie wybacza”
Co do zasady tameshigiri jest przeznaczone dla zaawansowanych uczniów, ale staramy się mimo tego dopuszczać do testu cięć również osoby młodsze stażem. O tym, czy dany uczeń może przystąpić do treningu decyduje prowadzący trening Sensei. Jest diametralna różnica między “machaniem mieczem w powietrzu”, a przecinaniem rzeczywistych celów.
W naszym dojo lubimy powtarzać “mata nie wybacza”. Tak naprawdę dopiero praktyka tameshigiri weryfikuje to, czy prawidłowo prowadzimy cięcie czy też zachowujemy prawidłowy dystans do celu, siłę, prędkość itd. Bardzo często spotykamy się takim zjawiskiem, gdzie pewne osoby mające lata praktyki trenowania keiko bez weryfikowania swoich umiejętności na treningu tameshigiri, miewa poważne problemy z przecinaniem maty. A jednocześnie nierzadko są to posiadacze stopni mistrzowskich (czarne pasy w swoich dyscyplinach). Z tego właśnie względu dajemy możliwość naszym uczniom dołączenia do treningu tameshigiri pomimo niewielkiego stażu. Im wcześniej nabęda prawidłowych nawyków, tym lepiej dla nich.
Powyższe nagranie pochodzi z naszego kanału na YouTube. Mamy zwyczaj nagrywać wszyskie treningi Tameshigiri. Zapraszamy do subsktybcji 🙂
Cechą charakterystyczną technik, które ćwiczymy jest to, że zawsze wykonujemy je w ruchu. W przeciwieństwie do większości szkół zajmujących się tameshigiri, nie stoimy nieruchomo przed celem mierząc w niego kilkukrotnie zanim wykonam cięcie.
Uważamy, że jest to zaprzeczeniem faktycznej sytuacji wykonywania technik w walce. W końcu żaden przeciwnik nie będzie nieruchomo stał i czekał na atak 🙂 Z tego właśnie względu staramy się wszystkie techniki wykonywać zgodnie z założeniami Nakagawa Ryū Battōjutsu, a więc w ruchu, z dojściem do celu, nierzadko z wykonywaniem obrotów i uników.
Przykładowe cięcia praktykowane podczas tameshigiri::
Ō kesa 大袈裟 – cięcie skośne od ramienia do biodra
Gyaku kesa giri 逆袈裟斬り- cięcie skosne od biodra do ramienia
Suihei giri 水平斬り – cięcie poziome
Makkō giri 真っ向斬り – cięcie pionowe od góry do dołu
Dodan giri 土壇斬り – głębokie cięcie pionowe od góry do dołu – przecinanie wielu celów na raz
tameshigiri w wykonaniu Mistrza Nakagawa Kinji. Nagranie pochodzi z kanału YouTube naszych kolegów z Czech
„Miecz dla samuraja był i jest największym skarbem, to jego dusza”.
bezpiecznie musi być!
Trening tameshigiri prowadzimy w sposób zapewniający maksimum bezpieczeństwa. Zawsze cięcia wykonujemy pojedynczo, z zachowaniem dużego dystansu tnącego od pozostałych uczestników treningu. Dodatkowo na sali zawsze są obecne osoby przeszkolone z pierwszej pomocy. Bez zachowania tego warunku nie rozpoczynamy treningu.
Naturalnie każdy z uczestników powinien posiadać własny miecz, jednak przyjęło się, iż posiadacze ostrej broni mają możliwość prywatnie udostępnić członkom szkoły swoje shinken (ostre katany). Są to jednak indywidualne ustalenia między właścicielem katany, a osobą chcąca miecz wypożyczyć. Kenseikan nie ingeruje w to, na jakich warunkach takie wypożyczanie się odbywa. Co jakiś czas prowadzimy również Otwarte Treningi Tameshigiri, gdzie dajemy możliwość osobom spoza szkoły Kenseikan, spróbować swoich sił w takiego rodzaju treningu.
W Kenseikan staramy się przeprowadzać treningi tameshigiri raz w miesiącu. Z reguły udaje się nam trzymać tego harmonogramu, ale jak to w życiu bywa, czasami zdarzają się odstępstwa od reguły. Mamy zwyczaj nagrywać każdy nasz trening, dzięki temu nie dość, że mistrz Nakagawa Kinji może w dogodnym dla siebie czasie zweryfikować nasze postępy, to sami również możemy przyglądać się na nagraniach jakie błędy popełniamy i dzięki temu samemu doskonalić własne umiejętności. Każde z nagrań publikujemy zarówno na naszym kanale w Youtube, jaki i Facebooku. Zapraszamy do odwiedzin 🙂
historia
Tameshigiri (試し斬り), czyli „próbne cięcie”, to japońska sztuka sprawdzania jakości mieczy oraz umiejętności szermierza. Jej początki sięgają okresu Muromachi (1336–1573), jednak największy rozwój nastąpił w okresie Edo (1603–1868), kiedy Japonia weszła w długi czas pokoju. Właśnie wtedy zaczęto systematycznie oceniać właściwości ostrzy i opracowano precyzyjne metody testowania mieczy.
W epoce samurajów miecz nie był jedynie symbolem statusu społecznego – był przede wszystkim narzędziem walki, od którego niezawodności często zależało życie wojownika. Dlatego zarówno kowale, jak i właściciele mieczy przykładali ogromną wagę do sprawdzenia ich jakości. Próby wykonywali specjalnie wyznaczeni mistrzowie, zwani tameshi-geisha lub otameshi-yaku, którzy cieszyli się dużym autorytetem.
Najbardziej znane i jednocześnie najbardziej kontrowersyjne testy przeprowadzano na ciałach zmarłych przestępców lub skazańców. Cięcia wykonywano zwykle na rozłożonych zwłokach lub skazańcu, który był związany i postawiony na kopcu piasku. Czasami ciała były układane w stosy i nacinano kilka ciał jednocześnie. Na mieczach umieszczano informacje o liczbie przeciętych ciał oraz o częściach ciała, przez które przeszło ostrze. Grawerowano również nazwisko szermierza wykonującego próbę. Tak oznaczony miecz uznawano za sprawdzony i miał on znacznie wyższą wartość.
Dzisiaj praktyki te wydają się niezwykle brutalne, jednak należy pamiętać o realiach tamtej epoki. Miecz był przede wszystkim narzędziem służącym do walki oraz ochrony życia swojego i rodziny. Skuteczność ostrza mogła decydować o przeżyciu na polu bitwy, dlatego jego ostrość, wytrzymałość i zdolność do wykonywania czystych cięć miały fundamentalne znaczenie.
Wraz z końcem epoki samurajów i zakazem noszenia mieczy w okresie Meiji tradycyjne testy zakończyły się. Współczesne tameshigiri zachowało jednak ideę doskonalenia techniki cięcia, całkowicie rezygnując z historycznych metod. Obecnie do ćwiczeń wykorzystuje się zwinięte maty ze słomy ryżowej (tatami omote), zielony bambus lub specjalne materiały syntetyczne, które w bezpieczny i etyczny sposób pozwalają ocenić poprawność techniki, kontrolę nad mieczem oraz jakość wykonanego cięcia.
Dla współczesnych adeptów japońskich sztuk walki tameshigiri nie jest pokazem siły, lecz elementem treningu rozwijającym precyzję, koncentrację i zrozumienie zasad prawidłowego prowadzenia ostrza. Stanowi ono ważne uzupełnienie nauki tradycyjnych szkół kenjutsu i battōjutsu, zachowując szacunek dla wielowiekowego dziedzictwa japońskiej szermierki.
opracowanie tekstu: Martyna Wisowska, Jarosław Sikorski, Bartłomiej Szczypek
